وقتی صحبت از خرید اینترنتی در ایران میشود، نام دیجی کالا تقریباً برای همه آشناست. خیلیها اولین خرید آنلاین خود را از همین فروشگاه انجام دادهاند؛ بعضی با خرید یک گوشی یا هدفون، بعضی با سفارش لوازم خانه و حتی کالاهای روزمره.
دیجی کالا البته همیشه چنین فروشگاه بزرگی نبوده است. فعالیت این مجموعه در سال ۱۳۸۵ با تمرکز بر کالاهای دیجیتال شروع شد؛ زمانی که خرید اینترنتی هنوز بخش کوچکی از عادت خرید مردم را تشکیل میداد. طی سالهای بعد، مدل کسبوکار آن تغییر کرد، دستههای کالایی بیشتری به سایت اضافه شدند و فروشندگان دیگر هم وارد این پلتفرم شدند.
امروز دیجی کالا را باید بیشتر از یک فروشگاه اینترنتی دانست؛ پلتفرمی که فروشنده، خریدار، خدمات پرداخت، پردازش سفارش، ارسال و اطلاعات محصول را در یک مجموعه کنار هم قرار داده است. مجموعهای که استفاده از کد تخفیف دیجی کالا را نیز بیش از پیش حائز اهمیت کرده است.
دیجی کالا چیست؟
دیجی کالا یک پلتفرم تجارت الکترونیک ایرانی است که امکان جستوجو، بررسی، مقایسه و خرید انواع کالا را فراهم میکند. در سالهای ابتدایی، تمرکز اصلی روی محصولات دیجیتال بود. اما با گذشت زمان، گروههای کالایی جدیدی به سایت اضافه شدند و دامنه فعالیت مجموعه به حوزههایی مثل لوازم خانگی، پوشاک، زیبایی و سلامت، سوپرمارکت، ابزار، تجهیزات خودرو، کتاب و محصولات کودک رسید.
البته ساختار امروزی دیجی کالا با یک فروشگاه معمولی تفاوت دارد. همه محصولاتی که در سایت میبینید الزاماً توسط خود دیجی کالا تأمین نمیشوند. تعداد زیادی فروشنده شخص ثالث نیز محصولاتشان را در این پلتفرم عرضه میکنند. همین تغییر، یکی از مهمترین اتفاقات تاریخ فعالیت دیجی کالا بود.
دیجی کالا چه زمانی شروع به کار کرد؟
دیجی کالا در سال ۱۳۸۵ توسط حمید و سعید محمدی تأسیس شد. هدف اولیه، ایجاد فروشگاهی برای فروش آنلاین محصولات دیجیتال بود؛ اما ایده اصلی فقط فروش کالا نبود. بنیانگذاران میخواستند خریدار بتواند قبل از خرید اطلاعات کافی درباره محصول داشته باشد و انتخاب دقیقتری انجام دهد.
این رویکرد در بازار آن زمان اهمیت داشت. اطلاعات محصولات دیجیتال در اینترنت فارسی بسیار محدودتر از امروز بود و خریدار معمولاً برای فهمیدن تفاوت مدلهای مختلف باید به فروشنده یا منابع پراکنده مراجعه میکرد. دیجی کالا از همین نقطه وارد بازار شد: ترکیبی از معرفی محصول، بررسی مشخصات و فروش اینترنتی.
شروعی کوچک با تمرکز روی کالاهای دیجیتال
تیم اولیه دیجی کالا بسیار کوچک بود. این شرکت کارش را به عنوان یک کسبوکار نوپا آغاز کرد و در سالهای نخست، رشد آن بیشتر به شکل ارگانیک اتفاق افتاد. طبق گزارش سالانه دیجی کالا، این مجموعه از سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۱ بدون جذب سرمایه بیرونی و با استفاده از منابع داخلی فعالیت کرد. مدل کسبوکار آن نیز تا سال ۱۳۹۵ بر خردهفروشی متمرکز بود؛ یعنی تأمین کالا بر عهده خود شرکت قرار داشت.
در آن دوره خبری از صدها هزار فروشنده و میلیونها کالای مختلف نبود. تمرکز روی تعداد محدودی از گروههای کالایی بود و دیجی کالا کمکم نام خود را در حوزه فروش محصولات دیجیتال تثبیت کرد.
چرا دیجی کالا از فروش محصولات دیجیتال شروع کرد؟
کالاهای دیجیتال انتخاب عجیبی برای شروع نبودند. خرید محصولی مثل دوربین، لپتاپ یا موبایل معمولاً به اطلاعات بیشتری نسبت به خرید یک کالای ساده نیاز دارد. برای مثال، وقتی قرار است یک گوشی بخرید، قیمت بهتنهایی تعیینکننده نیست. پردازنده، نمایشگر، حافظه، دوربین، باتری، ابعاد و امکانات نرمافزاری هم اهمیت دارند.
دیجی کالا تلاش کرد همین اطلاعات را در صفحه محصول کنار هم قرار دهد. این مدل به مرور باعث شد سایت فقط محل خرید نباشد. کاربری که قصد خرید نداشت هم ممکن بود برای بررسی مشخصات یک محصول وارد سایت شود و بعد تصمیم بگیرد آن را بخرد.
نقطه عطف؛ ورود دیجی کالا به مدل بازارگاه
یکی از تغییرات اساسی در تاریخ فعالیت دیجی کالا در سال ۱۳۹۵ اتفاق افتاد؛ زمانی که مدل Marketplace به کسبوکار آن اضافه شد. در این مدل، فروشندگان شخص ثالث هم میتوانند کالاهای خود را روی پلتفرم عرضه کنند. طبق گزارش سالانه دیجی کالا، پیش از این تغییر، شرکت عمدتاً با مدل خردهفروشی فعالیت میکرد و تأمین کالا بر عهده خود دیجی کالا بود.
ورود فروشندگان دیگر، اندازه فروشگاه را به شکل قابل توجهی تغییر داد. تصور کنید یک فروشگاه بخواهد خودش تمام کالاهای موجود در یک بازار بزرگ را تأمین کند. موجودی، سرمایه، انبار و مدیریت کالاها خیلی زود به یک مسئله جدی تبدیل میشود. بازارگاه بخشی از این محدودیت را کنار میزند.
مارکتپلیس دیجی کالا چه فایدهای برای خریدار دارد؟
وقتی چند فروشنده میتوانند یک کالا را عرضه کنند، خریدار امکان مقایسه بیشتری پیدا میکند. ممکن است یک محصول مشخص توسط چند فروشنده با قیمتهای متفاوت ارائه شود. در این حالت مشتری علاوه بر قیمت، میتواند شرایط فروشنده، امتیاز و اطلاعات مربوط به سفارش را هم بررسی کند.
از طرف دیگر، خود دیجی کالا دیگر مجبور نیست برای عرضه هر کالای جدید، آن را مستقیماً خریداری و انبار کند. نتیجه، افزایش تعداد کالاها و گستردهتر شدن فروشگاه بود.
دیجی کالا امروز چقدر بزرگ است؟
برای درک اندازه دیجی کالا، بد نیست به چند عدد از گزارش سال ۱۴۰۲ این مجموعه نگاه کنیم. طبق این گزارش، دیجی کالا در سال ۱۴۰۲ به طور متوسط روزانه ۵.۵ میلیون بازدید داشته و تعداد جستوجوهای روزانه کالا در آن به حدود ۳.۵ میلیون مورد رسیده است. همچنین متوسط فروش سالانه فروشندگان ۵۸۸ میلیون تومان اعلام شده و بیش از ۱۲ هزار نفر در گروه دیجی کالا مشغول به کار بودهاند.
این اعداد تصویری متفاوت از دیجی کالای سالهای ابتدایی نشان میدهند. پلتفرمی که زمانی روی چند گروه کالای دیجیتال تمرکز داشت، حالا بخش بزرگی از فرایند خرید آنلاین را پوشش میدهد.
چه کالاهایی در دیجی کالا فروخته میشود؟
تنوع کالا یکی از نخستین چیزهایی است که هنگام ورود به دیجی کالا به چشم میآید. موبایل، تبلت، لپتاپ و لوازم جانبی هنوز بخش مهمی از فروشگاه را تشکیل میدهند، اما فعالیت سایت به این محصولات محدود نیست.
لوازم خانه و آشپزخانه
انواع لوازم خانگی، ظروف، وسایل آشپزخانه، تجهیزات نظافت و کالاهای مورد استفاده در خانه در این دسته قرار میگیرند.
پوشاک و اکسسوری
پوشاک زنانه، مردانه و بچگانه، کیف، کفش و انواع اکسسوری نیز در دیجی کالا عرضه میشوند.
کالاهای زیبایی و بهداشتی
محصولات مراقبت از پوست و مو، لوازم آرایشی، بهداشت شخصی و تجهیزات مرتبط با این حوزه بخش دیگری از فروشگاه را تشکیل میدهند.
سوپرمارکت و کالاهای مصرفی
بخشی از فعالیت دیجی کالا نیز به کالاهای مصرف روزانه اختصاص دارد. مواد غذایی، نوشیدنی، محصولات شوینده و برخی اقلام مصرفی را میتوان در این بخش پیدا کرد. این تنوع باعث شده کاربران برای خریدهای کاملاً متفاوت، سراغ یک پلتفرم واحد بروند.
همچنین بخوانید: آموزش جامع استفاده از کد تخفیف دیجی کالا
خرید از دیجی کالا چگونه انجام میشود؟
فرایند خرید چند مرحله ساده دارد. کاربر میتواند نام محصول را جستوجو کند یا از دستهبندیهای سایت وارد شود. بعد از انتخاب محصول، صفحه کالا اطلاعاتی مانند مشخصات، تصاویر، قیمت، وضعیت موجودی، فروشنده و نظرات کاربران را نمایش میدهد.
اگر چند فروشنده برای یک کالا وجود داشته باشند، شرایط آنها نیز قابل مقایسه است. سپس محصول وارد سبد خرید میشود و کاربر میتواند مراحل ثبت سفارش و پرداخت را انجام دهد.
البته جزئیات ارسال، زمان تحویل و شرایط سفارش همیشه برای همه کالاها یکسان نیست. این موارد به محصول، فروشنده، شهر مقصد و شرایط روز سفارش بستگی دارند.
نقش نظرات کاربران در انتخاب کالا
یکی از بخشهای پرکاربرد دیجی کالا، قسمت نظرات خریداران است.
کاربری که قبلاً محصول را خریده، میتواند تجربه خود را با دیگران به اشتراک بگذارد. این تجربه ممکن است درباره کیفیت واقعی کالا، بستهبندی، عملکرد محصول یا تفاوت آن با انتظار خریدار باشد.
تعداد این نظرات هم کم نیست. در گزارش سال ۱۴۰۲ دیجی کالا اعلام شده که تا پایان آن سال بیش از ۵۴ میلیون نظر در این پلتفرم ثبت شده بود. با این حال، بهتر است نظرات را بخشی از فرایند تحقیق بدانیم، نه تنها معیار تصمیمگیری. یک تجربه شخصی نمیتواند همیشه کیفیت یک محصول را برای همه افراد تعیین کند.
بررسی و مقایسه محصولات
یکی از ویژگیهایی که از سالهای ابتدایی دیجی کالا حفظ شده، ارائه اطلاعات محصول است. صفحه محصولات معمولاً شامل مشخصات فنی، تصاویر، ویژگیها و اطلاعات تکمیلی است. برای کالاهای دیجیتال این اطلاعات جزئیتر هستند و کاربر میتواند مدلهای مختلف را راحتتر کنار هم قرار دهد.
این قابلیت زمانی بیشتر خودش را نشان میدهد که چند محصول قیمت مشابهی داشته باشند اما مشخصاتشان متفاوت باشد. مثلاً در خرید یک لپتاپ، تفاوت پردازنده و حافظه یا نوع نمایشگر ممکن است چیزی باشد که در نگاه اول از روی ظاهر محصول مشخص نیست.
ارسال سفارشهای دیجی کالا
بعد از خرید، بخش دیگری از تجربه مشتری آغاز میشود: رساندن سفارش به مقصد. دیجی کالا طی سالهای فعالیت خود شبکه پردازش و ارسال سفارش را توسعه داده است. این موضوع برای پلتفرمی با میلیونها بازدیدکننده روزانه اهمیت زیادی دارد؛ چون فروش یک محصول پایان کار نیست. سفارش باید آماده، پردازش و به دست خریدار برسد.
در گزارش سال ۱۴۰۲، دیجی کالا اعلام کرده که ۱۶.۴ میلیون سفارش را به شهرهایی خارج از تهران ارسال کرده است. روش و زمان ارسال بسته به سفارش و مقصد میتواند متفاوت باشد و بهتر است اطلاعات نهایی هنگام ثبت خرید بررسی شود.
دیجی پلاس چه خدماتی ارائه میدهد؟
دیجی پلاس یکی از سرویسهایی است که برای مشتریان دیجی کالا طراحی شده و مزایایی مرتبط با خرید و ارسال ارائه میکند. ایده آن ساده است: اگر کسی مرتب از دیجی کالا خرید میکند، عضویت در یک سرویس اشتراکی میتواند مزایایی از جمله امکان ارسال رایگان دیجی کالا برایش داشته باشد.
البته شرایط و جزئیات این سرویس ممکن است در دورههای مختلف تغییر کند. بنابراین برای اطلاع از هزینه و مزایای فعلی، باید اطلاعات همان زمان را در حساب کاربری یا صفحه رسمی سرویس بررسی کرد. همچنین برای صرفه جویی در هزینهها میتوانید از کد تخفیف دیجی پلاس استفاده کنید.
دیجی کالا جت و خرید کالاهای روزمره
دیجی کالا در حوزه خرید سریع کالاهای روزمره نیز فعالیت کرده است. دیجی کالا جت با هدف کوتاهتر کردن زمان تحویل برخی کالاهای مصرفی شکل گرفت. چنین سرویسی بیشتر برای محصولاتی کاربرد دارد که خرید آنها معمولاً نباید به چند روز بعد موکول شود؛ مثلاً اقلام مصرفی خانه یا کالاهایی که مشتری نیاز فوریتری به آنها دارد. البته امکان استفاده از سرویسهای سریع به موقعیت جغرافیایی و شرایط سرویس بستگی دارد.
دیجی کالا چه نقشی برای فروشندگان دارد؟
مدل بازارگاه فقط برای مشتریان ساخته نشده است. فروشندگان هم یکی از طرفهای اصلی این مدل کسبوکار هستند. یک فروشگاه کوچک میتواند بدون راهاندازی یک سایت مستقل، محصولاتش را در پلتفرمی قرار دهد که روزانه میلیونها بازدید دارد.
این مسئله برای کسبوکارهایی که سرمایه یا منابع لازم برای ساخت زیرساخت فروش آنلاین ندارند، اهمیت زیادی دارد. گزارش سال ۱۴۰۲ دیجی کالا نیز از حضور تعداد زیادی فروشنده کوچک و متوسط در کنار فروشندگان بزرگ خبر میدهد. البته فروش در چنین پلتفرمی مسئولیتهایی هم دارد؛ از مدیریت موجودی و قیمت گرفته تا آمادهسازی سفارش و رعایت قوانین فروش.
دیجی کالا فقط یک فروشگاه اینترنتی نیست
اگر مدل امروزی دیجی کالا را با کسبوکار اولیه آن مقایسه کنیم، تفاوت کاملاً روشن است. در ابتدا یک فروشگاه اینترنتی داشتیم که کالاهای دیجیتال میفروخت. بعد بازارگاه اضافه شد، فروشندگان شخص ثالث وارد شدند، خدمات لجستیکی توسعه پیدا کرد و مجموعه شرکتها و سرویسهای مختلفی در اطراف این کسبوکار شکل گرفتند.
در گزارش سال ۱۴۰۱، گروه تجارت الکترونیک دیجی کالا مجموعهای شامل شرکتهایی مانند دیجیپی، دیجیپلاس، دیجیاکسپرس، دیجیکالا جت، کمدا، دیجینکست و چند کسبوکار دیگر را معرفی کرده بود. بنابراین وقتی از «دیجی کالا» صحبت میکنیم، بسته به موضوع ممکن است منظورمان فروشگاه اصلی یا مجموعه بزرگتری از خدمات و شرکتهای وابسته باشد.
وضعیت فعلی دیجی کالا
دیجی کالا امروز یکی از بزرگترین بازیگران تجارت الکترونیک ایران است و مدل فعالیتش بیش از گذشته به بازارگاه وابسته شده است. بر اساس گزارش سال ۱۴۰۲، تنوع کالاهای عرضهشده در این پلتفرم از ۱۲.۵ میلیون کالا عبور کرده بود. تعداد زیاد فروشندگان و کالاها، دیجی کالا را از یک فروشگاه با موجودی مشخص به بازاری بزرگ تبدیل کرده است.
این مقیاس البته چالش خودش را هم دارد. وقتی تعداد فروشندگان و کالاها زیاد میشود، کنترل کیفیت، بررسی اصالت، مدیریت قیمت، رسیدگی به سفارشها و حفظ تجربه مشتری دشوارتر میشود.
برای همین، تجربه خرید در دیجی کالا را نمیتوان فقط با نام فروشگاه ارزیابی کرد؛ فروشندهای که همان کالا را عرضه میکند نیز اهمیت دارد.
هنگام خرید از دیجی کالا به چه چیزهایی توجه کنیم؟
قیمت پایین همیشه به معنی انتخاب بهتر نیست. اگر یک محصول چند فروشنده دارد، امتیاز و سابقه فروشنده را بررسی کنید. مشخصات دقیق مدل را بخوانید و اگر کالا گارانتی دارد، شرایط آن را ببینید.
برای محصولات گرانقیمت، بهتر است قبل از پرداخت درباره شرایط بازگشت کالا نیز اطلاعات کافی داشته باشید. خواندن نظرات کاربران هم میتواند کمک کند؛ بهخصوص نظراتی که همراه با عکس یا توضیح دقیق درباره تجربه استفاده هستند. گاهی پنج دقیقه بررسی بیشتر، ارزشش را دارد.
همچنین بخوانید: تفاوت تخفیف شگفتانگیز و تخفیف دریافتی با کد تخفیف دیجی کالا
آیا دیجی کالا برای همه خریدها گزینه مناسبی است؟
پاسخ به این سؤال به نوع کالا بستگی دارد. برای محصولاتی که نیاز به مقایسه مدلها، بررسی مشخصات و دیدن تجربه سایر خریداران دارند، ساختار دیجی کالا میتواند بسیار کاربردی باشد.
از طرف دیگر، برای بعضی کالاها ممکن است خرید مستقیم از فروشگاه تخصصی یا تولیدکننده انتخاب بهتری باشد. همچنین اختلاف قیمت میان فروشندگان مختلف یا تغییر شرایط بازار میتواند تصمیم خرید را عوض کند.
پس بهتر است دیجی کالا را یک گزینه مهم در فرایند خرید بدانیم، نه اینکه بدون مقایسه، هر محصولی را صرفاً به دلیل حضور در این فروشگاه انتخاب کنیم.
جمعبندی
دیجی کالا فعالیت خود را در سال ۱۳۸۵ با تمرکز بر فروش آنلاین کالاهای دیجیتال آغاز کرد. در سالهای ابتدایی، مدل فعالیت آن خردهفروشی بود و تأمین کالا توسط خود شرکت انجام میشد. ورود به مدل بازارگاه در سال ۱۳۹۵ مسیر کسبوکار را تغییر داد و امکان فعالیت فروشندگان شخص ثالث را فراهم کرد.
حالا با پلتفرمی روبهرو هستیم که میلیونها کاربر، تعداد زیادی فروشنده و میلیونها کالای مختلف را در یک محیط جمع کرده است. خدماتی مانند مقایسه محصولات، ثبت نظر، ارسال سفارش و سرویسهای جانبی هم بخشی از این اکوسیستم هستند.
با وجود این گستردگی، منطق خرید خوب تغییر نکرده است: محصول را بشناسید، فروشنده را بررسی کنید، شرایط سفارش را بخوانید و بعد تصمیم بگیرید. دیجی کالا ابزارهای زیادی برای این کار در اختیار خریدار میگذارد؛ استفاده درست از آنها به عهده خود ماست.
سوالات متداول
دیجی کالا در چه سالی تأسیس شد؟
دیجی کالا در سال ۱۳۸۵ توسط حمید و سعید محمدی راهاندازی شد. فعالیت اولیه آن بر فروش آنلاین محصولات دیجیتال متمرکز بود.
آیا تمام کالاهای موجود در دیجی کالا متعلق به خود این شرکت هستند؟
خیر. دیجی کالا از سال ۱۳۹۵ مدل بازارگاه را توسعه داد و فروشندگان شخص ثالث نیز امکان عرضه محصولات خود را در این پلتفرم پیدا کردند. به همین دلیل ممکن است یک کالا توسط چند فروشنده مختلف ارائه شود.
دیجی کالا چه نوع کالاهایی میفروشد؟
امروزه دستههای کالایی بسیار متنوعی در دیجی کالا وجود دارد؛ از موبایل، لپتاپ و لوازم دیجیتال گرفته تا لوازم خانگی، پوشاک، محصولات زیبایی و بهداشتی، کالاهای سوپرمارکتی، ابزار و تجهیزات خودرو.
آیا میتوان قبل از خرید نظرات کاربران را دید؟
بله. کاربران میتوانند دیدگاهها و امتیازهای ثبتشده برای محصولات را بررسی کنند. تعداد نظرات ثبتشده در این پلتفرم نیز بسیار زیاد است و طبق گزارش سال ۱۴۰۲، از ۵۴ میلیون نظر عبور کرده بود.
مهمترین تفاوت دیجی کالا با یک فروشگاه اینترنتی معمولی چیست؟
مدل کسبوکار دیجی کالا فقط بر فروش مستقیم کالا متکی نیست. این پلتفرم در کنار خردهفروشی، بهعنوان یک بازارگاه نیز فعالیت میکند و فروشندگان مختلف میتوانند محصولاتشان را در آن عرضه کنند. همین مدل باعث شده تنوع کالا و تعداد فروشندگان دیجی کالا در مقایسه با یک فروشگاه اینترنتی معمولی بسیار بیشتر باشد.
